Rakija
Niezależnie od tego, jak długo zostaniesz w Bułgarii, prędzej czy później (a raczej prędzej) natkniesz się na rakiję, narodowy trunek Bułgarów. Podobna do austriackiego schnappsa i włoskiej grappy, rakija jest swego rodzaju owocową brandy, przygotowaną ze sfermentowanych owoców, które następnie destyluje się, by uzyskać moc zazwyczaj przekraczającą 40%. W rzeczywistości, domowej produkcji rakija zawiera nierzadko 50 czy nawet 60 procent alkoholu! Faktycznie, rakija popularna jest nie tylko w Bułgarii, zaś jej zróżnicowane odmiany pite są na całym półwyspie Bałkańskim.
Słownik Slangu Miejskiego definiuje rakiję jako:
„Ekstremalnie mocny napój alkoholowy przygotowany przez Bułgarów DLA Bułgarów. Jedna kolejka jest wystarczająca, by mocno podnieść temperaturę Twojego czoła. Znane efekty uboczne: Możesz zacząć śpiewać, możesz nie znaleźć drogi powrotnej do domu, możliwe także, iż zapomnisz własnego imienia i/lub zgubisz się we własnym domu. Wypicie więcej niż litra gwarantuje zgon. Stan ten Bułgarzy określają mianem „Pian na swinia”, co znaczy ni mniej ni więcej co „urżnięty jak świnia”.
Produkcja rakii
Podczas gdy rakija może być produkowana z różnego rodzaju owoców, do najpopularniejszych substratów należą śliwki i winogrona. Wielu Bułgarów wytwarza rakiję także z owoców, które – pod wpływem wiatru – opadły z drzew. W wioskach i małych miejscowościach rakija może być przez to produkowana z jabłek, moreli, fig i gruszek, ale także różne mieszanki wymienionych owoców bynajmniej nie należą do rzadkości. Rakija przechowywana jest zwykle w plastikowych bądź metalowych beczułkach; owoce dodaje się razem z wodą i cukrem. Gdy sfermentują, płyn podgrzewany jest na małym ogniu, choć legalnie powinno się to odbywać w zarejestrowanej destylarni. Rakija najczęściej jest bezbarwna, jednakże niektóre domowe wersje przyjmują żółty odcień ze względu na dodatek miodu czy ziół. Rakija przechowywana w dębowych beczkach również nabiera złocistego koloru.
Każdy Bułgar potwierdzi, iż domowej produkcji rakija jest wielokrotnie lepszej jakości niż „przemysłowa”. Jednakże od czasu włączenia kraju do Unii Europejskiej w 2007 roku, Bułgarzy karani byli za nadmierną konsumpcję rakii; rząd zaproponował opodatkowanie domowej produkcji trunku, co zaowocowało zmasowanymi protestami Bułgarów. Wytknięto rządowi braki organizacji w poszczególnych instytucjach, po czym kategorycznie odmówiono płacenia.
Picie rakii
Kiedy zostaniesz zaproszony, żeby skosztować rakii, spodziewaj się, że będzie podana w niewielkich szklaneczkach o pojemności od 30 do 50 mililitrów. Zwykle serwowana bywa do sałatki – najczęściej szopskiej. Kiedy dostaniesz swój kieliszek, gospodarz z pewnością powie, że to najlepsza rakija w regionie i będzie entuzjastycznie patrzył, jak próbujesz. Stuknij swoim w kieliszek gospodarza i patrząc mu w oczy, powiedz „Nazdrave”, co znaczy „zdrowie!”. Zrób tak samo ze wszystkimi przy stole – picie bez wzniesienia toastu uznawane jest niemal za obrazę (oczywiście nie musisz wznosić toastu przed każdym łykiem). Latem, rakiję pije się zmrożoną, co – dla Bułgarów stroniących zazwyczaj od zimnych trunków (jako iż wierzy się, że są niezdrowe) – jest dość niezwykłe. Jakkolwiek zimą, rakiję pije się podgrzaną – jak grzane wino i z dodatkiem miodu.
Jeżeli nie jesteś pewny swoich możliwości, początkowe palenie w ustach szybko przerodzi się w trudności ze złapaniem oddechu. Sekretem rakii jest picie jej bardzo drobnymi łyczkami. Jeżeli natomiast rakija zupełnie Ci nie smakuje, ale nie chcesz urazić gospodarza, możesz po prostu zamaczać usta, nie połykając ani kropelki. Jako że wszyscy wokół będę pili coraz więcej i więcej, nikt raczej nie zauważy, że zawartość Twojego kieliszka wylądowała w najbliższej doniczce.
Mity i zwyczaje związane z rakiją
Niektórzy twierdzą, że potrząsając butelką, można łatwo określić moc i jakość rakii – jeśli po potrząśnięciu pojawi się duży pierścień bąbelków, znaczyć ma to, iż trunek jest mocny, dobrej jakości. W rzeczywistości, nawet w najpodlejszej rakii przy potrząśnięciu pojawią się bąbelki.
Rakija pełni także ważną rolę w trakcie różnorakich obrzędów religijnych. Po pogrzebie, odchodzącym od grobu gościom wręcza się rakiję i niewielki kawałek chleba. Wzięcie udziału w rytuale oznacza wypicie za duszę zmarłego. Zwyczajowo, przed wychyleniem całości, wypada uronić kilka kropel na ziemię. Podobnie na bułgarskich weselach – ojciec pana młodego częstuje wszystkich zaproszonych gości szklaneczką rakii, wznosząc tym samym toast za zdrowie nowo zaślubionych.
W Bułgarii rakii przypisuje się także wręcz uzdrawiającą moc – nacieranie klatki piersiowej alkoholem zapobiegać ma przeziębieniu, polanie rany zaś – dezynfekuje.
Liczne tradycyjne przyśpiewki bułgarskie dotyczą picia rakii – jedna z nich zaczyna się tak: „O rakijo, o święta męczennico”.
Nazdrave
Będąca narodowym trunkiem Bułgarii, rakija stanowi jeden z ważniejszych elementów dziedzictwa kulturowego kraju. Zakorzeniona w historii i, mimo że jest usilnie podrabiana w pozostałych krajach świata, niepowtarzalna jakość bułgarskiej rakii czyni ją bułgarską fontanną życia. Nazdrave!